‘Ik ben een sucker for love, moet om bijna alles huilen’

André van Duin was zijn voorbeeld, maar de weg naar het magische scherm en het podium was vol hobbels en obstakels. Presentator en standup-comedian EDSON DA GRAÇA (41) over de tijd dat hij kapotging aan schulden en blowen, over zijn geliefde én zijn ex. ‘We hebben ook een app-groep met z’n drieën.’

‘Wij Kaapverdianen praten niet snel over problemen. Dan is het: laten we het vooral gezellig houden’

Het was op een dinsdagmiddag, ergens in 2018. Edson da Graça ging op bed zitten en bedekte dat met alle openstaande rekeningen. ‘Ik had net 12.000 euro gekregen voor een tv-klus. Dit was het moment om alles af te betalen.’ Hij somt op: ‘Aanslagen van de belasting, telefoon, zorgverzekeraar, een opslagruimte. Deurwaarders. Toen alles was overgemaakt huilde ik van geluk. Ik had nog maar 200 euro over, maar het was een van de mooiste dagen van mijn leven.’

Op het terras van het Amsterdamse Generator Hostel valt de presentator annex stand-upcomedian even stil. En niet alleen omdat er een XXL-hamburger voor zijn neus staat. Da Graça heeft nogal turbulente jaren achter de rug met een schuldenlast, verslaving, scheiding en de plotselinge dood van zijn vader. ‘Ik heb geleerd erover te praten, van mijn therapeut en van Maud, mijn vriendin. Wij Kaapverdianen doen dat niet snel. Dan is het: laten we het vooral gezellig houden. Bij Maud leerde ik gevoelens te uiten, gedachten te delen. Waar zij vandaan komt, wordt niet geoordeeld of raar gekeken.’

De Amsterdammer is nu schuldenvrij, woont samen, zorgt voor vier kinderen – twee met zijn ex, twee met zijn huidige vriendin – en is dit najaar op de buis met programma’s als Holland’s Got Talent (in de jury), Heel Holland Bakt Kids en Festival van de Liefde. Daarnaast schrijft hij aan een comedyshow die hij in het seizoen 2023-’24 wil uitvoeren. Het is de droom die hij als kind al had. Da Graça groeide op in een gezin met drie broers en een zus. Van Amsterdam-West verhuisde hij op z’n vijfde naar Noord. ‘De Vogelbuurt, een van de armste wijken. Maar ik heb daar nooit veel van gemerkt. Mijn vader raakte door een hernia arbeidsongeschikt en was een tijd depressief, maar mijn moeder nam er een tweede baan bij en zette tussendoor het eten op tafel. Ze gaf haar vrijheid op om te zorgen dat wij niets tekortkwamen.’

In eerdere interviews vertelde je dat je moeder je vaak op het hart drukte: gedraag je als je bij witte mensen bent.

‘Ik ben me altijd bewust van mijn kleur. Als donker persoon denk je bijna automatisch aan wat witte mensen van je vinden. Wij zwarten hebben een zwart en wit geweten, witte mensen hebben alleen een wit geweten. Dat is zo gegroeid vanuit de geschiedenis. De witte man, zo was lange tijd de perceptie, is de poort naar alles wat je nodig hebt in het leven. Tegen hem moet je goed zijn, anders kun je geen aanspraak maken op whatever. Ik weet wie ik ben maar ook wie jij bent, terwijl de witte man gewoon weet wie hij is en geen rekening hoeft te houden met wie hij is. Maar er is nu een revolutie gaande, ik denk dat de nieuwe generatie straks helemaal niet meer zo in kleur of hokjes denkt.’

EDSON DA GRAÇA WIST ALS KIND AL wat hij wilde: entertainen. Hij maakte altijd grappen. Thuis, op straat, op school. Geïnspireerd door André van Duin. ‘Ik ben opgevoed door televisie, omdat mijn ouders werkten. Ik keek van alles. Nieuws, sport, amusement. André van Duin was mijn grote voorbeeld. Wat kon hij de mensen aan het lachen maken. Dat wilde ik ook, op televisie en het theater in.’

Dat duurde even. De weg naar dat magische scherm en het podium was geplaveid met hobbels en obstakels. Edson da Graça haalde vrij eenvoudig zijn havo-diploma, deed een jaartje hbo communicatie, maar koos toen voor de muziek. ‘Met vrienden van school produceerden we muziek. Maakten we beats op de computer voor hiphop- en r&b-tracks. Dat ging heel lekker. We richtten een bedrijfje op en werkten met artiesten als Brace, Yes-R, Lange Frans & Baas B en hadden zelfs een hitje voor Ali B, Ik ben je zat.’

Via de muziek leerde hij ook de wereld van comedy kennen. ‘Omdat ik altijd grapjes maakte, vroeg een goede vriend of ik een event in Amsterdam wilde hosten, dat ging me goed af. Later kwam ik in contact met Wilko Terwijn en Menno Stam, die me vroegen voor het Comedy Theater. Of ik daar shows aan elkaar wilde praten. Dat was het moment dat ik écht met standupcomedy in aanraking kwam.’

EEN EIGEN DOORBRAAK zou nog jaren duren. Da Graça kreeg eerst nog een aantal dreunen te verwerken. De eerste in de muziekbusiness. ‘Ons bedrijfje ging failliet en we bleven met enorme schulden achter. Het geld kon me aanvankelijk weinig schelen, maar de oorzaak lag bij iemand die ik al lang kende, die als een broer voor mij was. Vriendschap en loyaliteit waren ineens minder waard dan een paar centen. Ik heb het hem vergeven, maar het hakte er in. Ik heb er tot op de dag van vandaag last van, laat mensen niet gauw toe.’

Hoe diep was het dal?

‘Diep. Ik blowde ook veel. Dat hielp uiteraard niet, maar dat had ik niet door. Er bestond zo’n beeld: maak je muziek, dan hoort blowen erbij, je wordt er creatief van. Nou, de meesten niet hoor. En ik al helemaal niet, ik was niks meer waard. Ik blowde ook om te verdoven, en in slaap te komen.’

Maakten je ouders zich zorgen?

‘Zij wisten van niets.’

Ook niet van je geldproblemen?

‘Nee. Ik had op een gegeven moment de verschrikkelijke keuze gemaakt op mezelf te gaan wonen. Raar, want ik had geen geld. Ik heb een loonstrookje vervalst om aan die woning te komen. Mijn ouders dachten gewoon: hij zit in de studio, doet lekker zijn ding. Ze wisten niet dat ik helemaal kapotging. Aan de schulden, aan het blowen. Er waren dagen dat ik dacht: waarom moet ik op deze manier leven?’

Heb je serieus op het punt gestaan er een einde aan te maken?

‘Ik heb weleens gedacht: het zou een stuk rustiger zijn. Ik heb heel lang in de zorgen geleefd. Ging de bel, dan wist je: problemen. Een deurwaarder, of iemand die geld kwam ophalen. Elke dag opstaan met stress, mensen weten niet hoe zwaar dat is.’

Hoe kom je daar uit?

‘Als ik één advies kan geven aan de omgeving: vraag door. Niet alleen: ‘Hoe gaat het?’ Toon op – rechte belangstelling. Ik heb het geluk gehad dat er iemand was die daadwerkelijk doorvroeg. Ik had inmiddels voor een paar uurtjes werk gevonden op een ROC. Ik gaf er muziekworkshops. Daar was iemand die zei: ‘Ik zie dat je wel leuk doet, maar ik voel dat er iets niet klopt. Wat is er aan de hand?’ Dat was het moment dat ik helemaal leegliep. Ik vertelde haar alles. Ik was nog nooit zo opgelucht. Kilo’s lichter.’

DIE ‘IEMAND’ was een goeie collega. ‘Zij zei: zoek hulp, ga met iemand praten. Dat was lastig voor mij. Als je dat in mijn cultuur doet, word je voor gek versleten. Ik heb hulp gezocht bij een psycholoog. Pas toen kon ik echt gaan werken aan die schulden,’ zegt Da Graça, die inmiddels samenwoonde en vader zou worden. ‘Toen mijn toenmalige vriendin zwanger raakte, ben ik gestopt met blowen. Cold turkey. Ik wilde geen blowende vader zijn. Ik ben dingen gaan aanpakken, was zo helder en fris. Ik had daarvoor tien jaar in een roes geleefd.’

De ommekeer kostte hem z’n relatie, concludeert hij nu. Da Graça gaat goed om met zijn ex-vriendin. ‘Zij was mijn redder. Ik was slachtoff er en gedroeg me ook zo. Op het moment dat ik mezelf begon te vinden, waren de verhoudingen zoek. Het was vooral mijn fout dat het niet lukte. Als ik vroeger ergens mee zat, zweeg ik, maar etterde het probleem door. Nu werd ik mondig, begon me uit te spreken. We kregen ruzies, ook met de kinderen erbij. Dat kon niet langer.’ De breuk kwam in een stroomversnelling toen hij verliefd werd op Maud, nu zeven jaar geleden. ‘Ze werkte ook op het ROC, gaf les in Loopbaan en Burgerschap. Op het moment dat wij nauwer met elkaar gingen samenwerken, had ik gauw in de gaten hoe speciaal ze was. Een spring-in-’t-veld, met open blik, met humor. We moeten nog elke dag wel twee, drie keer keihard lachen. De liefde voor Maud overviel me. Ik had nog nooit zoiets gevoeld. Heel intens. Ik kon niet eten, niet slapen. Ze kwam uit een wereld die ik niet kende.’

Hoe bedoel je?

‘Ze komt uit Noord-Groningen. Heeft gestudeerd, haar vader is arts. Een ander milieu. Daar waar ze dubbele namen hebben. Jan-Joost heten, Pieter-Dirk, Anne-Sophie. Ik wist niet eens dat dat bestond. Het fijne: ik kon alles tegen haar zeggen. Ze luisterde en had niet meteen een oordeel. Ik kom uit een wereld van wantrouwen. Als een vreemde je benaderde, moest hij iets van je. Dan was het oppassen. Zij gaf me vertrouwen. Bij haar kon ik mezelf zijn.’

Vind je dit interessant?

Ontdek nu alle Nederlandse top titels in één app!

Probeer nu 14 dagen gratisProbeer nu 14 dagen gratis

Toch ging het niet vanzelf, begreep ik.

‘Ik had mijn vorige relatie nog niet goed afgesloten. Maud en ik hebben een paar keer gezegd: we kappen ermee. Maar de liefde bleek zo sterk en Maud was zo lief voor mijn kinderen. Ik ben mijn ex heel dankbaar. Hoe zij mij heeft gesteund in die donkere periode toen ik mezelf waardeloos vond. We gingen niet goed als stel, maar nu perfect als vrienden. We hebben ook een app-groep met z’n drieën.’

DA GRAÇA WAS ALTIJD BLIJVEN doordromen over televisie en theater, maar het was Maud die hem serieus aanspoorde. ‘Op het moment dat ik een beetje aan het opkrabbelen was, zei Maud: doe het gewoon. Via via kon ik een klus krijgen bij MTV en ik nam ontslag op school. Ik dacht: daar kan ik altijd nog werken. Na MTV bleef het stil, op een paar schnabbels na. Ik ben toen mijn eerste comedyshow gaan schrijven. Het was materiaal dat ik in tien jaar had verzameld. Ik kon de theaters in, maar dat betekent niet dat je ervan kunt leven. Maud steunde me, haar ouders ook, ook financieel, maar lange tijd leek het ‘m niet te worden. De omslag kwam door De Slimste Mens.

De Slimste Mens?

‘Ik probeerde al twee jaar in dat programma te komen. Maar ja, niet relevant genoeg hè. Tot de BN’ers bij De Slimste een beetje op raakten en ze aan een segment daaronder begonnen. Het ging me goed af, ik haalde de finaleweek. Bij de KRO-NCRV dachten ze: leuke gast, daar kunnen we wel iets mee. Ik werd gevraagd auditie te doen voor Willem Wever. Ik werd het en daarna is alles gaan rollen. Ik kreeg nog een programma, Nieuwe Baasjes. Deed dingen voor Zapp live.’

HET PROGRAMMA Gewoon. Bloot. dat hij vorig jaar presenteerde, gaf grote beroering. Doel van het format: kinderen kijken naar naakte mensen en stellen vragen. Nog voordat er één minuut werd uitgezonden, volgde kritiek van politici uit de conservatieve hoek. ‘Het is het mooiste programma dat ik ooit gemaakt heb en zal maken. We leven in een tijd waarin social media en beeldvorming ontzettend belangrijk worden gevonden. Wij wilden laten zien dat mensen in allerlei vormen en kleuren bestaan en daar happy mee zijn. Het had niets met seks te maken, maar het werd door de buitenwacht geseksualiseerd. Naakte lichamen, dat was porno. Ongelooflijk.’

Je werd bedreigd.

‘Vooral via social media. Werd voor pedofiel uitgemaakt. Ik heb drie dagen binnen gezeten en maanden achterom gekeken. Ik ga er niet om liegen: ik was bang. Ik kom van een plek waar het menens is als je wordt bedreigd. Als iemand vroeger zei: ik ga je op je bek slaan, dan kreeg je ‘m.’

Je maakt nu Festival van de liefde, samen met Anita Witzier.

‘Ja, we zijn op zoek gegaan naar verhalen over de liefde. Die tussen partners, maar ook tussen moeder en kind, buurtgenoten, van alles. Aan het einde van elke aflevering hebben we een festival en komen al die verhalen samen. Geweldig om dat met Anita Witzier te doen, zeker als je kijkt naar het contrast. Zij is de nuchtere, ik ben een sucker for love, een gevoelsman, die bij bijna alles moet huilen.’

ZIJN VADER MOCHT HET GELUK dat Edson nu toelacht niet meer meemaken. ‘Mijn ouders zijn tien jaar geleden terugverhuisd naar Kaapverdië. Toen twee jaar geleden ons zoontje werd geboren was dat het moment ze naar Nederland te halen. Ik was schuldenvrij, had vliegtickets en een appartement voor ze geregeld. Ik kon eindelijk iets terugdoen. Ze waren nog geen twee dagen hier of het land ging op slot vanwege de pandemie. Toen gebeurde datgene waar ik totaal geen rekening mee had gehouden: mijn vader overleed.’

‘Mijn ex was mijn redder. Zij steunde mij in die periode toen ik mezelf waardeloos vond’

Zo plotseling?

‘Het was de beginperiode van corona. We hadden net een baby, dachten dat het verstandig was daar niemand bij te laten. Ik zei tegen mijn ouders: ik kom jullie wel bezoeken. Toen ik daar kwam, kwam mijn vader net terug van boodschappen doen; hij was doodmoe. We zijn naar de dokter en het ziekenhuis gegaan. Het bleek uitgezaaide leverkanker. Ze konden niets meer voor hem doen. Zes dagen later was hij dood. De uitvaart was mijn vader onwaardig. Door corona konden er maar weinig mensen bij zijn. Hij is hier in Nederland begraven. Dat wilde hij eigenlijk niet. Die koude grond van Nederland… Aan de andere kant ben ik blij dat hij hier was. Als hij daar was overleden, had ik, en de hele familie, er niet naartoe gekund.’

Hoe gaat het nu?

‘Ik besef nog meer dat ik heel erg op hem lijk. De dingen die hij zei, hoe hij met mensen omging en in het leven stond. Toen hij overleed, zag ik pas hoe mensen van hem hielden. Hij kon je beter laten voelen. Mijn vader was een verbinder. Ik merkte dat vorig jaar toen ik met mijn broer in Kaapverdië was en we met familie aan tafel zaten. Wat ging dat stroef! Als hij erbij was geweest, had hij met een kwinkslag zo voor sfeer kunnen zorgen. Ook daar zeiden ze dat ik op hem leek, letterlijk, met een bepaalde twinkeling in de ogen. ‘Zolang jij je hem zo blijft herinneren, zal hij nooit sterven,’ zeiden ze. Dat maakt me heel trots.’

Edson da Graça

GEBOREN in Amsterdam, 2 december 1981 WERKT als stand-upcomedian en televisiepresentator MUZIEK produceerde met Beatkidz voor onder anderen Lange Frans & Baas B, Ali B en Yes-R TOERDE in 2018 en 2019 als comedian door het land met Wakker PRESENTEERT vanaf 21 augustus Festival van de Liefde en in het najaar Heel Holland Bakt Kids WOONT samen VADER van Kyan (10) en Rae (8) met zijn ex-vriendin en Kenza (2) en Zaria (2 maanden) met zijn huidige vriendin

MET DANK AAN GENERATOR AMSTERDAM & RESTAURANT NESCIO

Dit artikel komt uit:
Mezza - Editie 33 - 2022

Mezza - Editie 33 - 2022
Terug naar overzicht
Terug naar overzicht

Lees meer

Alle artikelen
Wie denkt Roxeanne Hazes wel dat zij is?
Nieuwe Revu

Wie denkt Roxeanne Hazes wel dat zij is?

PROFIEL — Het helaas al jaren voortslepende Hazes-familieconflict krijgt een nieuw hoofdstuk door de afzegging van Roxeanne Hazes (29) voor het meezingfeest Holland Zingt Hazes in 2023. Een gemis?

Lees meer
Vrouw die de Meilandjes miljonair maakte maar afgedankt werd, slaat keihard terug!
Story

Vrouw die de Meilandjes miljonair maakte maar afgedankt werd, slaat keihard terug!

Toen de Meilandjes ruzie kregen met hun manager Valérie Lempereur, de vrouw die de markante familie nota bene definitief op de kaart zette, typeerden ze haar ineens als onbetrouwbaar. Valérie, die deze week met een autobiografie komt, kondigt in Story haar zoete wraak aan...

Lees meer
De Engelse Escobar gaat cashen
Panorama

De Engelse Escobar gaat cashen

In november wordt de grote Britse crimineel Curtis ‘Cocky’ Warren (59) vrijgelaten. ‘De Engelse Escobar’ zat dertien jaar vast. In die tijd is er een hoop veranderd. Zo is hij ineens een celebrity geworden.

Lees meer
Geldvragen
MAX Magazine

Geldvragen

FINANCIEEL JOURNALIST JAAP ROELANTS BEHANDELT IEDERE WEEK VRAGEN VAN MAX-LEZERS. Deze week: de gewone consument wordt de dupe van de strijd van de banken tegen crimineel geld. En wanneer stort de bank mijn te veel berekende rente terug?

Lees meer
Zelfs de desserts hebben schitterende herfstkleuren
Libelle Special

Zelfs de desserts hebben schitterende herfstkleuren

Met kastanjeroom en gehakte chocolade KASTANJEROOMTAART Voor 8 personen: boter om in te vetten • 6 eieren • 150 g fijne kristalsuiker • 1 blik (500 g) kastanjepuree (crème de marron) • 2 tl vanillepasta • 1 tl bakpoeder • 250 g amandelmeel • 200 ml slagroom • 100 g pure chocolade (70% cacao), grof gehakt. Extra: springvorm Ø 18 cm, bakpapier, elektrische mixer Verwarm de oven voor op 160 °C. Vet de springvorm in, bekleed bodem en zijkanten met bakpapier en vet dit ook in. Mix eieren en suiker minimaal 2 min. tot het mengsel lichtgeel en luchtig is. Voeg 400 g van de kastanjepuree toe en mix op lage stand tot het mengsel glad is. Voeg vanillepasta, amandelmeel en bakpoeder toe en spatel dit er zo luchtig mogelijk door. Giet het…

Lees meer