‘rouwen en verliefd zijn: dat gaat dus samen’

In juni 2020 overleed haar man, Marc de Hond. Remona de Hond-Fransen (37) schreef een boek over verdriet én een nieuwe liefde. En hoe ze zich – zelfs hierin – gesteund voelt door Marc.

PRECIES TWEE JAAR NADAT HIJ STIERF, OP 3 JUNI 2022, zijn Livia en James voor het eerst sinds de uitvaart weer bij het graf van hun vader. Samen met hun moeder leggen ze er steentjes neer. Livia wil iets schrijven op die van haar: ‘Livia 5 jaar – zodat papa weet hoe oud ik nu ben.’ Op diezelfde dag kondigt Remona de Hond-Fransen via Instagram aan dat er binnenkort een boek van haar hand zal verschijnen. Dat boek begint met een uitspraak van Marc: ‘Je kunt tegenslag een plek geven. Je kunt het ook een mooie plek geven. Je kunt je situatie accepteren, maar je kunt hem ook omarmen. Je kunt je wonden verbergen of er trots op zijn. Ze genezen beter in de zon. En je er zeker nóóit voor schamen.’

Even eerder, eind mei. Een groot, wit, smaakvol ingericht huis in Oegstgeest. Het huis dat Marc de Hond een week voor zijn dood vanuit zijn ziekbed in Badhoevedorp kocht voor zijn gezin. Zodat ze daar – dicht bij Remona’s familie – hun nieuwe leven zonder hem zouden kunnen opbouwen. Binnen gaat Livia, dezelfde lichtblauwe ogen als haar vader, in prinsessenjurk voor naar de speelkamer die ze met haar bijna vier jaar oude broertje James deelt. Aan de wand uitvergrote foto’s van de huwelijksdag van haar ouders. De dag waarover Remona in haar boek schrijft: ‘Ik ben op dit moment meer bezig met of mijn make-up nog wel goed zit dan met de mogelijke dood van mijn aanstaande man. We openen met z’n vieren de dansvloer en vieren het leven met alle lieve mensen om ons heen. Deze dag is niet zomaar een lichtpuntje, maar een kroonluchter in onze tunnel.’

Marc schreef zelf ook een boek, dat kort na zijn overlijden verscheen. Daarin zegt hij over de vroege dood van zijn eigen moeder Jasmin: ‘Later heb ik mama Jasmins dood eigenlijk nooit zozeer vanuit mijn eigen perspectief beschouwd: hoe was het voor míj om als peuter mijn moeder te verliezen? Ik vond het vooral erg voor háár. Het leek me vreselijk om als kers-verse ouder te beseffen dat je je kinderen niet zal kunnen zien opgroeien.’ Iets dat hemzelf uiteindelijk ook is overkomen.

“Toen Marc de diagnose kanker kreeg, werd meteen de vergelijking met zijn moeder gemaakt. Die óók hoorde dat ze ziek was toen Marc en zijn broertje één en nul jaar waren – net zo oud als onze kinderen op dat moment. Ik begreep de vergelijking, maar zei dat ik ’m nooit meer wilde horen. Ik wilde gaan voor een toekomst met z’n vieren. Uiteindelijk is hij net als zijn moeder precies zeventien maanden ziek geweest voordat hij overleed en was Livia even oud als hij destijds, toen hij zijn moeder verloor. Het was Marcs grootste verdriet toen hij hoorde dat hij ongeneeslijk ziek was: dat hij zijn kinderen zou moeten missen. Hij genoot zo ontzettend van ze.”

In Laat je tranen vloeien tot een vijver schrijf je dat Livia en James er niet bij zijn als hun vader sterft, omdat jij het gevoel had dat hij niet kon gaan met hen erbij.

“Een paar dagen voor zijn dood merkte ik dat hij minder naar de kinderen omkeek, soms nog amper op ze reageerde. Ik vond dat pijnlijk om te zien. Toen mijn moeder langskwam, voelde ze aan dat het voor de kinderen te zwaar was om nog thuis te zijn. Omdat ik er middenin zat, had ik dat zelf niet meer zo goed door. Vanaf het moment dat zij ze meenam, is het met Marc snel gegaan. Nu begrijp ik dat hij geen afscheid van het leven kon nemen met zijn kinderen om zich heen, en dat hij zich daarom langzaam voor hen afsloot. Toen de palliatieve sedatie al was begonnen, heb ik ze nog wel afscheid van hun vader laten nemen. Ik legde ze uit dat papa sliep en nooit meer wakker zou worden. Dat het de laatste keer was dat ze hem zouden zien.”

Je bent altijd heel duidelijk tegen de kinderen geweest: in de eerste week na de diagnose vertelde je Livia meteen dat papa niet meer beter werd en binnenkort dood zou gaan.

“Ik denk dat dat de beste manier is. Ook omdat ik mijn eigen emoties niet meer kon verbergen en Livia toch moest leren daarmee om te gaan – James was nog te jong. Toen we net hadden verteld dat papa dood zou gaan, was Livia soms boos op hem. We hebben toen gezegd dat zijn ziekte niet de schuld van papa was, maar van de boze poppetjes in zijn buik. Dat hielp. Later heb ik voor haar de vergelijking met een vlinder gemaakt. Omdat we zowel hadden verteld dat papa een sterretje was als dat zijn lichaam onder de grond lag. Dat leek me te verwarrend worden, dus maakte ik de vergelijking met een vlinder die eerst een cocon is en daarna wegvliegt naar de lucht.”

In je boek beschrijf je een moment dat je aan Marcs graf staat, naast dat van Jasmin, en denkt: moeder en zoon. De een dertig jaar, de ander 42.

“Marc heeft me altijd op het hart gedrukt dat hij een gelukkige, onbezorgde jeugd heeft gehad, ondanks de vroege dood van Jasmin. Dat besef steunt mij. Bij hen kwam er al snel een nieuwe vrouw in huis, die ook als een moeder voor hem is geworden: mama Caroline. Tegelijkertijd denk ik dat de kinderen nu nog geen idee hebben van de impact die de vroege dood van Marc op hen zal hebben. Op straat zegt Livia nu soms tegen wildvreemden: ‘Mijn papa is dood en we zijn verhuisd’, maar misschien realiseren ze zich als ze zelf kinderen krijgen pas écht hoe erg het is dat hij zo jong overleed.”

Aan de ene kant is het fijn dat ze door hun jonge leeftijd nog geen diep verdriet voelen, aan de andere kant vind jij het moeilijk dat je bij James lange tijd geen enkel gemis bespeurt.

“Zijn juf zei op een gegeven moment dat James nog te jong was om het te snappen, dat hij de emoties nog niet kon voelen en de herinneringen gaat vergeten. Ik wist dat wel, maar toch kwam het heel hard binnen. Ik maak Marc heel bewust onderdeel van ons leven. In het begin voelde ik me nog weleens schuldig als we een dag niet over hem hadden gesproken. Maar inmiddels ben ik niet meer zo krampachtig bezig hem bij ons te houden: hij ís er gewoon.”

Hoe gaat het inmiddels met jou?

Overall goed. Vier weken na Marcs overlijden zei iemand: ‘Jeetje, wat zit jij in een nachtmerrie.’ Maar zo ervaarde ik het niet. Ondanks dat het heel erg is wat er is gebeurd, hóéf je geen gebroken vrouw te worden. De laatste weken met Marc waren intensief, maar ook waardevol. Ik heb nog nooit zo veel liefde gevoeld en gegeven als toen.”

Wat heb je geleerd over rouw, in die twee jaar?

“Dat het zwaarder is en langer duurt dan ik had gedacht. Marc had ons zo goed voorbereid op zijn aanstaande dood en wat er daarna zou gebeuren, dat ik dacht: dat doen we wel even. Drie weken na zijn overlijden zat ik gordijnen uit te zoeken voor ons nieuwe huis – die mensen zullen wel gedacht hebben. Maar rouwen is vallen en opstaan. Het doet soms fysiek pijn; de eerste tijd heb ik echt met een gebroken hart rondgelopen. Na acht maanden zei ik tegen een vriendin: ‘Slechter dan ik me nu voel, kan niet.’ Maar zo werkt het niet. Ik weet inmiddels dat de rouw onderdeel wordt van wie je bent. Pas nu begrijp ik Marcs tekst waar mijn boek mee opent. Als ik nu pijn en verdriet voel, ben ik er niet meer bang voor, maar probeer ik het te omarmen. Ik besef dat het gemis misschien wel nooit weggaat, maar dat dat niet erg is – integendeel. Marc elke dag bij me voelen is wat ik het liefst wil. En op die moeilijke momenten voel ik óók heel erg zijn liefde in mij. De laatste woorden van Marcs afscheidsbrief aan mij zijn: ‘Laat je tranen vloeien tot een vijver en ga daar in de zomer met de kinderen op varen, en in de winter op schaatsen.’ Destijds vond ik het vooral een mooie zin, nu begríjp ik hem ook. Hij wist al veel beter dan ikzelf wat mij te wachten zou staan. Marc gaf me met die woorden de ruimte om me zowel verdrietig als gelukkig te voelen. Ik weet nu dat die emoties ook op vrijwel hetzelfde moment kunnen bestaan. Dat ik Marc mis, maar tegelijkertijd heel blij ben dat we samen zijn geweest. En dat ik zonder schuldgevoel alles mag voelen: ook blijdschap.”

Vind je dit interessant?

Ontdek nu alle Nederlandse top titels in één app!

Probeer nu 14 dagen gratisProbeer nu 14 dagen gratis
‘dat het nu goed met mij gaat, is voor een groot deel Marcs verdienste’

Zes maanden na zijn dood meld je je aan op een datingsite, inmiddels ben je negen maanden samen met Sil. Hij is 42, de leeftijd waarop Marc stierf. In het boek schrijf je: ‘Wakker worden in Zandvoort in het vakantieappartement van mijn date op de verjaardag van mijn overleden man voelt gek, maar ook heel goed.’

“Ik ben dankbaar dat dat samen blijkt te kunnen gaan: weer verliefd zijn én rouwen. In het begin werd me weleens gevraagd hoe het tegenover Marc voelde dat ik aan het daten was. Die vraag overviel me een beetje, omdat ik er zelf geen wrang gevoel over had. Als íémand mij dit gunde, was het Marc. We hadden daar samen ook vaak over gesproken. Toen kreeg ik een soort schuldgevoel omdát ik me niet schuldig voelde. Terwijl ik zeker weet dat een nieuwe liefde nooit ten koste zal gaan van de liefde die ik voor Marc voel.”

‘Livia wil Sil al ‘papa’ noemen, maar zover ben ik nog niet’

Voor Sil bleek het wennen, een relatie met een weduwe.

“Als mensen gescheiden zijn, is er meestal geen liefde meer, maar dat geldt voor mij niet. Ik houd nog steeds heel veel van Marc. In huis staan foto’s van hem, ik draag mijn verlovings- en trouwring nog. Ik denk ook niet dat ik die snel zal afdoen. Dus als je met mij omgaat, krijg je Marc erbij. En dan heb ik ook nog eens twee heel jonge kinderen, waardoor we wel al drie keer met z’n vieren op vakantie zijn geweest, maar nog nooit samen. Gelukkig is Sil daar heel relaxed onder. En zijn de kinderen dol op hem.”

Livia wil hem zelfs al ‘papa’ noemen.

“Ja, maar zover ben ik nog niet. Ik denk ook dat dat komt door de gesprekken die Marc met haar heeft gevoerd. Waarin hij vast heeft gezegd dat er ooit een nieuwe papa zal komen, zoals hijzelf mama Caroline kreeg, in de hoop haar daarmee gerust te stellen. Ik wil haar die geruststelling graag geven, maar voor mij voelt het nog niet goed.”

Je schrijft ergens: ‘Soms lijkt het alsof ik het leven zonder Marc nu moeilijker vind dan in het begin.’

“Marc begreep mij echt, hij wist hoe ik dacht. Ik mis hem als klankbord en adviseur. Ik krijg heel veel steun, maar heb eigenlijk de steun van Marc nodig in alle keuzes die ik nu alleen moet maken. Je mist ook juist de kleine dingen: aan tafel met de kinderen ook een volwassen gesprek voeren. Samen de voorpret over geplande vakanties delen of napraten als je terugkomt van een feestje, het alleen slapen. Het liefst zou ik met Sil verdergaan op het punt waar ik met Marc was gebleven, maar daar zijn we nog lang niet.

Op slechte dagen voelt het alsof ik het verdriet van ons alle vier met me meedraag. Afgelopen week waren Sil en ik met de kinderen in Euro-Disney en zag ik hun plezier: het voorrecht dat ik dat nog wel kan meemaken, maar Marc niet. Op zulke momenten voel ik het gemis – zowel van hem als mezelf – in mijn hele lijf. Gelukkig brengt Sil veel moois. Als we in de speeltuin zijn, is hij net mijn derde kind. Hij is enorm speels en fysiek met de kinderen, in Parijs heeft James vijf dagen op zijn nek gezeten. Dat vind ik heerlijk aan hem.”

Welke boodschap hoop je met jouw boek over te brengen?

“Dat het nu goed met mij gaat, is voor een groot deel ook Marcs verdienste. Omdat hij beter dan ik het belang van goed afscheid nemen inzag. Dat zei hij ook: ‘Júllie moeten verder, ik heb straks geen verdriet of pijn meer.’ Hij heeft me een vliegende start gegeven door voortdurend het vertrouwen dat hij in me had uit te spreken. Een paar dagen voor zijn dood had ik ineens het gevoel dat hij iedereen die langskwam meer aandacht gaf dan mij. Als ik dat toen niet had benoemd, had ik dat gevoel misschien nog steeds bij me gedragen. Dus doe dat wel, óók op zo’n moment. Marc wilde ook graag dat we onze afscheidsbrieven aan elkaar al zouden voorlezen. Het was zo mooi om elkaars reactie nog te kunnen zien en horen. Er komen heel intense gesprekken uit voort.”

In zijn afscheidsinterview zei Marc, met een referentie aan jouw topsportcarrière: ‘Remona is ongelooflijk sterk en heeft een heel netwerk van hulp om zich heen. Toch zal het moeilijk worden. Maar over 1 meter 92 springen is óók moeilijk, en dat is haar ook gelukt.’

“Ik vond dit toch wel lastiger, hoor. Maar ik denk inderdaad dat het me wel is gelukt. Al voelt het soms alsof je opnieuw een aanloop moet nemen. Of dat je onderweg ineens alsnog wordt neergehaald. Gelukkig krabbel ik daarna wel steeds sneller weer op.”

REMONA DE HOND–FRANSEN

GEBOREN 25 november 1985 in Dordrecht IS fysiotherapeut en voormalig atlete WINT in 2011 brons op de vijfkamp tijdens het EK-indoor en verbetert het 33 jaar oude Nederlandse record hoogspringen tot 1.92 meter WAS sinds 2011 samen met Marc de Hond TROUWDE met hem in 2019 VERLOOR hem op 3 juni 2020 KREEG met hem dochter Livia Jasmin en zoon James Harry Lion SCHREEF Laat je tranen vloeien tot een vijver Mijn nieuwe leven zonder Marc (uitgeverij Lev).

STYLING THOMAS VERMEER HAAR EN MAKE-UP SANDRA GOVERS BLOUSE ARKET ROK & OTHER STORIES

Dit artikel komt uit:
LINDA. - Editie 217 - 2022

LINDA. - Editie 217 - 2022
Terug naar overzicht
Terug naar overzicht

Lees meer

Alle artikelen
Wie denkt Roxeanne Hazes wel dat zij is?
Nieuwe Revu

Wie denkt Roxeanne Hazes wel dat zij is?

PROFIEL — Het helaas al jaren voortslepende Hazes-familieconflict krijgt een nieuw hoofdstuk door de afzegging van Roxeanne Hazes (29) voor het meezingfeest Holland Zingt Hazes in 2023. Een gemis?

Lees meer
Vrouw die de Meilandjes miljonair maakte maar afgedankt werd, slaat keihard terug!
Story

Vrouw die de Meilandjes miljonair maakte maar afgedankt werd, slaat keihard terug!

Toen de Meilandjes ruzie kregen met hun manager Valérie Lempereur, de vrouw die de markante familie nota bene definitief op de kaart zette, typeerden ze haar ineens als onbetrouwbaar. Valérie, die deze week met een autobiografie komt, kondigt in Story haar zoete wraak aan...

Lees meer
De Engelse Escobar gaat cashen
Panorama

De Engelse Escobar gaat cashen

In november wordt de grote Britse crimineel Curtis ‘Cocky’ Warren (59) vrijgelaten. ‘De Engelse Escobar’ zat dertien jaar vast. In die tijd is er een hoop veranderd. Zo is hij ineens een celebrity geworden.

Lees meer
Geldvragen
MAX Magazine

Geldvragen

FINANCIEEL JOURNALIST JAAP ROELANTS BEHANDELT IEDERE WEEK VRAGEN VAN MAX-LEZERS. Deze week: de gewone consument wordt de dupe van de strijd van de banken tegen crimineel geld. En wanneer stort de bank mijn te veel berekende rente terug?

Lees meer
Zelfs de desserts hebben schitterende herfstkleuren
Libelle Special

Zelfs de desserts hebben schitterende herfstkleuren

Met kastanjeroom en gehakte chocolade KASTANJEROOMTAART Voor 8 personen: boter om in te vetten • 6 eieren • 150 g fijne kristalsuiker • 1 blik (500 g) kastanjepuree (crème de marron) • 2 tl vanillepasta • 1 tl bakpoeder • 250 g amandelmeel • 200 ml slagroom • 100 g pure chocolade (70% cacao), grof gehakt. Extra: springvorm Ø 18 cm, bakpapier, elektrische mixer Verwarm de oven voor op 160 °C. Vet de springvorm in, bekleed bodem en zijkanten met bakpapier en vet dit ook in. Mix eieren en suiker minimaal 2 min. tot het mengsel lichtgeel en luchtig is. Voeg 400 g van de kastanjepuree toe en mix op lage stand tot het mengsel glad is. Voeg vanillepasta, amandelmeel en bakpoeder toe en spatel dit er zo luchtig mogelijk door. Giet het…

Lees meer