Wat zegt een daad over een dader?

Ze deed zowel politie- als modellenwerk en nu debuteert DANA SMIT (33) met Zonder schuld, een psychologische thriller die deels is gebaseerd op haar ervaringen als detective in Londen.

(TEKST LISANNE VAN SADELHOFF FOTO FAYE THOMAS / ANP)

Ze is even in Nederland om haar boek te promoten en verblijft weer in haar ouderlijk huis in Haarlem. Ze eet samen met haar vader en moeder, haar zus komt af en toe aanwaaien, er wordt voor haar gekookt, er wordt weer gevraagd: ‘Hoe laat ben je thuis vanavond?’ Gemoedelijk, bijna zoals vroeger, ware het niet dat inmiddels Londen ook ‘thuis’ is voor Dana Smit. Ze ging er tien jaar geleden heen, haar bachelor criminologie net in the pocket, flink wat ervaring in de modellenwereld opgedaan in Nederland, maar ook in Hong Kong en Milaan. En toen besloot ze Profiling te studeren. Ze wilde leren te achterhalen waarom mensen in de criminaliteit belanden, wat de risicofactoren zijn, en ook: wat zegt een daad over een dader? Dana Smit: ‘Als we weten waaróm mensen in de criminaliteit belanden, weten we ook hoe we dat misschien kunnen voorkomen. En als je weet waarom iemand iets heeft gedaan, dan weet je ook hoe je diegene moet op – sporen.’

Ze dacht een jaartje in Engeland te blijven, maar na haar studie ging Smit aan de slag bij de Londense politie. ‘Ik liep tijdens mijn opleiding mee met agenten op straat. Die staan in de frontline en dat was niet altijd makkelijk. Ik heb geen stalen zenuwen. Ook fysiek ben ik niet sterk, ik ben 1 meter 79 en slank. Mensen zeggen: ‘Met praten kom je ook heel ver, ’ en dat klopt, maar zo voelt het soms niet.’ Ze stortte zich op het detectivewerk. En dan niet à la Sherlock Holmes – ‘het is totáál anders, want er zitten nooit maar één of twee mensen op een moordzaak, het zijn altijd zo’n dertig man.’ Dana Smit was onderdeel van het Criminal Investigation Department-team, dat serious and complex crimes onderzoekt. Wat op het bordje van Smit en haar collega’s terechtkwam waren steekpartijen, poging tot doodslag, openbare mishandeling.

Het is een contrast, geeft ze toe: de hele dag op de set of in de studio ‘mooi staan te wezen’, of foto’s van steekwonden bestuderen, met slachtoffers praten en verdachten verhoren. ‘Modellenwerk is niet altijd het allerleukste om te doen, het is fysiek zwaar, maar het is soms fijn om nergens over na te hoeven denken. Of beter: het vergt een andere manier van denken, en dat vind ik fijn. Maar soms voelde ik me niet veel meer dan een kleerhanger.’ Ze doet het werk nog steeds, af en toe, deed het ook toen ze bij de politie werkte. Daar is ze inmiddels ‘nog net niet gillend’ weggerend. ‘Zware dagen, lange uren, machteloosheid… Ik heb respect voor de mensen die het jaren volhouden.’

Ze herinnert zich nog een ouder echtpaar dat de deur had opengedaan voor een collectant, die een crimineel bleek – ze werden beroofd. ‘We konden niet genoeg sporen vinden, en dat moet je dan dus ook zeggen. Dat vond ik zo pijnlijk. Soms voelde het als water naar de zee dragen. In Nederland zijn we vrij reactief, maar ook in Engeland zijn ze dat: iemand heeft iets strafbaars gedaan, en de politie onderzoekt het. Het voelde frustrerend dat ik de misdaden die ik tegenkwam niet kon voorkomen.’

Bij de Londense politie is Dana nog net niet gillend weggerend

Het kan beter, vindt ze. ‘Er zijn allemaal factoren die crimineel gedrag in de hand werken of kunnen voorspellen. Huiselijk geweld tijdens iemands jeugd, misbruik, overmatig alcohol-of drugsgebruik. Daar moeten we met hulpverlening en educatie op inspelen.’ Er zou wat haar betreft meer aandacht moeten komen voor haar vakgebied, profiling. ‘Het is geen magic, je kan niet bij een plaats delict aankomen en zeggen: ‘Dit is gedaan door een vrouw van 24 met een rode jas’. Maar wat wel kan is de psychologie achter een daad, en dus achter de dader, analyseren.’

Vind je dit interessant?

Ontdek nu alle Nederlandse top titels in één app!

Al abonnee?
Log in om verder te lezen

Niet voor niets is hoofdpersoon Hazel in haar debuutthriller Zonder schuld een profiler. Zij wordt door de Londense politie gevraagd bij een uitzonderlijke moordzaak. Wie gelijkenissen ziet – jonge vrouw, politie, Londen – ziet dat goed. ‘Ik heb Hazel een beetje op mezelf gebaseerd, al is een detective wel wat anders dan een profiler. Ik had mijn eigen leefomgeving en werkervaring nodig om het boek realistisch te maken.’

Ook haar hoofdpersonage moest ‘écht en oprecht’ zijn. ‘Ik heb een personage gecreëerd dat onzekerheden heeft en daaraan werkt. Hoofdpersonen die een moordzaak moeten oplossen hoeven echt niet alleen maar supersterk te zijn. Het zijn gewoon mensen, hè.’

Hazel is dertiger, net als Smit. Ze denkt na over dingen als haar carrière, de liefde. ‘Net als ik, ’ zegt Smit. ‘Mijn carrière is niet standaard. Ik heb best vaak gehoord: moet je niet voor één ding gaan?’ Ze weet het antwoord nu: nee. ‘Ik zou niet zonder mijn acteer-en modellenwerk kunnen, ik heb die creativiteit nodig en nu ik vaste opdrachtgevers heb en ook acteerklussen doe, voel ik me niet meer die kleerhanger. Maar de criminaliteit, en het veiliger maken van de samenleving zal me ook blijven trekken.’

Maar daar is nu iets nieuws bijgekomen: schrijven. Thriller nummer twee is al in de maak, en die gaat weer over Hazel. ‘Die blijft gezellig bij mij.’

Zonder schuld verschijnt op 3 mei bij Ambo Anthos € 21,99

Dit artikel komt uit:
Mezza - Editie 17 - 2022

Mezza - Editie 17 - 2022
Terug naar overzicht
Terug naar overzicht

Lees meer

Alle artikelen
Groot feest in noorwegen: amalia’s eerste gala
Weekend

Groot feest in noorwegen: amalia’s eerste gala

Toute royale kwam naar Oslo voor het feestje van de achttienjarige erfprinses Ingrid Alexandra. Voor heel wat jonge royals was het hun eerste konink lijke bal. Zoals voor prinses Amalia en haar Belgische collega prinses Elisabeth.

Lees meer
Wat u nog niet wist over Chantal Janzen
Story

Wat u nog niet wist over Chantal Janzen

Dit jaar zit Chantal Janzen (43) twintig jaar in het vak, en dat vraagt om evenzoveel leuke, interessante en opmerkelijke weetjes over de talentvolle presentatrice en musicalster. Want wist u bijvoorbeeld dat ze kampt met hoogtevrees, dit jaar oma wordt, in therapie is geweest en dat haar ooit zo innige band met showbizzcollega Linda de Mol ernstig bekoeld is?

Lees meer
FLINKE DOMPER voor pasgetrouwde Anouk
Party

FLINKE DOMPER voor pasgetrouwde Anouk

Eerst moest ze al afscheid nemen van haar zoon Benjahmin (20) die naar Amerika ging om zijn basketbalcarrière te vervolgen en nu vertrekt ook Anouks dochter Phoenix (17) naar de USA, nadat ze een aanbod heeft gekregen van The Washington State University om daar te komen basketballen. Ook vertrekt haar zoon Elijah (18) na de zomer voor vier jaar naar het buitenland voor een studie. De pasgetrouwde Anouk is supertrots dat ze hun dromen waar gaan maken, maar zal haar uitgevlogen kinderen enorm gaan missen, zegt ze.

Lees meer
De ware reden achter huwelijk Hans Klok
Story

De ware reden achter huwelijk Hans Klok

‘Op maandagmorgen naar het stadhuis’ Hans Klok (53) heeft de afgelopen tijd zijn leven onder de loep genomen. De illusionist wilde weten of hij iets te vrezen heeft. ‘Ik vind het verschrikkelijk hoe mijn collega’s de afgelopen maanden onder vuur zijn komen te liggen en dat men in Nederland steeds meer voor eigen rechter gaat spelen,’ vertelt Hans aan Story. ‘Bij sommige van mijn collega’s, onder wie Marco Borsato, moet nog van alles bewezen worden. Maar zijn carrière is stuk. Zelfs als straks blijkt dat het niet waar is, heeft hij een wonder nodig om terug te komen. Dat is toch verschrikkelijk? En zelfs een instantie als Madame Tussauds doet daar aan mee. Zij halen zijn beeld weg en brengen daar zelfs een persbericht over naar buiten. Dat laatste hadden ze…

Lees meer
‘Steeds vaker dacht ik: als dit het leven is, hoeft het voor mij niet meer’
Flair

‘Steeds vaker dacht ik: als dit het leven is, hoeft het voor mij niet meer’

Als Jamie Crafoord (29) 22 jaar is, krijgt ze siliconen borstprotheses. Haar geluk is van korte duur, want ze wordt doodziek. Pas als ze nog maar 37 kilo weegt en in een rolstoel belandt, ontdekken ze de oorzaak: ‘zwetende’ protheses. “Ik wilde dat spul het liefst direct nog uit mijn lichaam trekken, heb geen moment getwijfeld.”

Lees meer